Mucize (3/8)

2007-09-06 15:38:00

Putperestliklerini dayatan bir toplumda inanan gençlerin ayağa kalkması, elbette bir ayaklanmadır. Nitekim bu ayaklanmada bildirilerini ilan etmişler ve onlarla yollarını ayırmışlardır. Bu olay üzerine, muhtemelen akrabalarından birisi, daha doğrusu onlarla mağaraya gidemeyecek olan inanmışlardan birisi şu teklifi yapmıştır:

 

“Madem onlardan ve Allah’tan başka taptıklarından ayrıldınız, o halde mağaraya sığının ki Rabb'ınız size rahmetinden yaysın ve size işinizde kolaylık hazırlasın.”

 

“Rahmetinden yaysın ve işinizde kolaylık hazırlasın” şeklindeki dua, gençlerin amacını yeniden vurgulamaktadır. Rahmet özlü bu dua, herhalde Mukaddes Kitabın çoğaltılması, tedrisi ve tebliğinde muvaffakiyet içindir.

 

İşte bu sahneden sonra inanmış yiğitlerin mağaranın yolunu tuttukları anlaşılıyor. Kıssanın aslının tafsil edileceği bu üçüncü bölüm yine (İz) edatıyla ve şöyle başlamaktadır:

 

“Hani, Güneşi görürsün ki doğduğunda – onlar bir boşluğunda iken- mağaralarından sağa meyleder. Battığında ise onları sola makaslar. Bu, Allah’ın delillerindendir. Allah her kimi doğru yola eriştirirse, işte o doğru yoldadır. Ve kimi de saptırırsa, artık ona hiçbir rehber koruyucu bulamazsın.”

 

Burada ilk anda mağaranın adresinin verildiği zannedilebilir. Fakat Kur’ân’ın kıssa tahkiyelerinde böyle bir adeti yoktur. Aslında muhtevaya dikkat edilirse, bu bölümün önceki ayetteki duanın cevabı olduğu anlaşılır. Güneş hayat için elzem olduğu gibi, bir mağarada uzun müddet yaşayabilmek için daha da elzemdir. Bu nedenle doğarken sağ taraftan, batarken de sol taraftan mağaraya eğilmesi gençler için büyük bir nimet olmaktadır. Kur’ân bu dış tasvirden sonra şimdi mağaranın içine giriyor:

 

“Uyurlarken onları uyanık sanırsın. Onları sağa ve sola döndürürüz. Köpekleri girişte kollarını uzatmıştır. Görseydin onları, elbette dönüp kaçardın ve elbette onlardan korkuyla dolardın.”

 

Müfessirlerin çoğu, bu bölümden, gençler uzun bir uykuda iken etlerinin çürümemesi için sağa sola döndürüldüklerini anlarlar. Oysa sürekli uyuyan bir bedenin çürümeye yüz tutması, yiyecek ve içeceğe olan ihtiyacından daha çabuk değildir. Kaldı ki uyuyanın sağa-sola döndürülmesi, mağara zararlılarından korumak için de yeterli olmayacaktır. Dahası, kendileri gibi canlı olan köpekleri bu döndürülmenin dışında tutulmuştur. Bu durumda, gençlerle birlikte olduğu ve sağa sola döndürülmediği halde köpeğin etinin çürümemiş olması başka bir izah tarzını gerekli kılacaktır.

 

Aslında gençlerle köpeklerinin arasını ayıran bu üslup, hayvansal bedenleri değil, insani cihetleri öncelemektedir. Nitekim bu “dönme” fiili, Kur’ân’da birden fazla yerde “dönüp dolaşma ve seyahat etme” anlamında kullanılmıştır. (9) Bu durumda “onları sağa ve sola döndürürüz” deyişinden, gençlerin “tasrifi umur” için sağa sola dolaştırıldıklarını anlamak daha doğru olacaktır.
Ayrıca burada fiilin Allah’a isnat edilmesi; gençlerin kendilerini ilahi iradeye teslim ettiklerine, (10) şefkatle yetiştirildiklerine; (11) bir alemden başka bir aleme geçirildiklerine, (12) ruhen yüceltilip dengeli yapıldıklarına, her türlü pozisyonlarının ilahi muhafaza altına alındığına da işaret etmektedir.

 

Köpeğin mağaranın eşiğinde ve ön ayaklarını açmış vaziyette durur şekilde tavsif edilmesi ise, ona hayvan severler noktasından bakılmasına, hele hele cennet ehli arasında gösterilmesine mani bir üsluptur. Hatırlatılan şey, köpeğin yabancıyı ürküten asli ve vahşi tabiatıdır.

 

Kısaca bu bölüm; gençlerin her an tetikte oldukları için yatarlarken bile uyanık gibi göründüklerine, sosyal hayattan tamamen kopmayıp sağa sola gidip geldiklerine, köpeklerinin de mağaranın eşiğinde emniyet için hazır vaziyette beklediğine temas ederek gençlerin; dikkat, gayret ve tedbirlerini dile getirmektedir.

 

“İşte böyle, aralarında soruştursunlar diye onları gönderdik.”

 

Yani toplumlarına elçilik etsinler, vahiy putperestlerin gündemine girsin, toplum öteki hayatı soruşturup konuşsun diye Yiğitleri ruhani hayattan beşeri hayata, uzletten cemiyete uyandırdık.

 

“Onlardan bir sözcü dedi: “Ne kadar beklediniz?” Dediler: “Bir gün bekledik veya günün bir parçası kadar.”

 

Diyalogdaki onlar-siz ikiliği, bu sözcünün, mağara dışından, ama gençlerden yana olan birisi (13) olduğunu göstermektedir. Nitekim gençlerin mağaraya sığınmasını teşvik edenler de onlar olmuşlardır. Sözcünün sorusu, mağara hayatının uzun sürdüğünü ima ettiği gibi, gençlerin “Günün bir parçası kadar” şeklindeki cevabı ise, bu hayatlarının kendilerine zamanın akışını unutturduğunu simgelemektedir.

 

Dışarıdaki yakınları Mağaradaki gençlere rehberliğe devam ediyorlar:

 

“Dediler: “Ne kadar beklediğinizi Rabb'ınız daha iyi bilir. Şimdi birinizi şehre gönderin, şu paranızla hangi yiyeceğin daha temiz olduğuna baksın, ondan size yiyecek getirsin. Ayrıca nezaketle davransın ve sakın sizi kimsenin bilincine vardırmasın. Eğer onlar size hakim olursa, sizi kovarlar veya kendi dinlerine döndürürler, o durumda artık asla kurtulamazsınız.”

 

Buradaki “Şehir, para, yiyecek ve nezaket” unsurları, onların cemaat hayatından, cemiyet hayatına attıkları ilk adımın simgeleridir. Ayrıca burada inananların, helal ve haram yiyecekler konusundaki bilinçlerine ve tebliğde ancak iyi muamele ile mesafe alınabileceği hassasiyetlerine işaret edilmektedir.

 

11

0
0
Yorum Yaz